Niebieskie Źródła z Tomaszowa Mazowieckiego swą nazwę zawdzięczają bawie wody zmieniającej się w zależności od pory roku, pory dnia i stopnia zachmurzenia. Jest tak ponieważ niebieski kolor wody to złudzenie optyczne powstałe dzięki zjawisku rozszczepienia i odbicia światła słonecznego w zbiorniku krystalicznie czystej wody której dno zalega piasek o dużej zawartości kwarcu (ok. 80%) zaś zielony kolor pochodzi od minerału – glaukonitu występującego w skałach wodonośnych.
Woda w Niebieskich Źródłach jest bardzo czysta, właściwie całkiem pozbawiona zanieczyszczeń fizycznych i chemicznych. Jej temperatura wacha się w granicy 9 stopni C. i jest zależna od pory roku.
Niebieski Źródła.
foto. I. Jóźwik
Niebieskie Źródła są krasowymi wywierzyskami, wypływającymi w miejscu dwóch uskoków tektonicznych w wody je zasilające pochodzą z wód opadowych, transportowanych przez niewielkie potoki do miejsc zwanych ponorami, gdzie giną pod powierzchnią ziemi.
Pierwsze wzmianki o Niebieskich Źródłach pochodzą z XVIII w i znajdują się w aktach dotyczących młyna i Karczmy Utrata pochodzących z 1754r.
Źródła i ich szczególne zalety przyczyniły się do planów aby wykorzystać je w celu zaopatrzenia w wodę miasta Łodzi. W latach 1903 – 1904 powstał kompleksowy projekt wodociągów i kanalizacji, opracowany przez inż. W.M. Lindleya. Nie doczekał on jednak realizacji ze względu na koszty.
Niebieski Źródła.
foto. I. Jóźwik
Również w latach 80-tych i w czasie II wojny światowej Niebieskie Źródła uchowały się przed próbą pozyskiwania z nich wody.
W roku 1928 Niebieskie Źródla zostały uznane za zabytek przyrody a w 1948 r. Urząd Wojewódzki w Łodzi uznał je za zabytek podlegający ochronie.
Niestety lata 50-te przyniosły częściową realizację planów inż. Lindleya. W Brzostówce zbudowano ujęcie wody z Plicy zasilane przy pomocy dwóch 30 – metrowych studni głębinowych o wydajności 1200 metrów sześciennych na godzinę. Po dziesięciu latach eksploatacji pomp, które sięgały warstw wodonośnych Niebieskich Źródeł w 1961 r. okazało się, że odwodniły one cały system aż tak, że źródła przestały wybijać. Pracę pomp ograniczona , od 1961 r. Niebieskie Źródła wraz z przyległym terenem tworzą rezerwat. Pracę pomp przerwano całkowicie w 1990 r. i tylko dzięki temu ocalono jedne z najpiękniejszych źródeł krasowych w Europie.
Niebieski Źródła.
foto. I. Jóźwik
Kiedy w 1936 r. władze Tomaszowa postanowiły utworzyć na terenie Niebieskich Źródeł park turystyczno przyrodniczy. Przeprowadzono pracę w wyniku których powstały trzy wyspy – Kacząt, Samotnego Modrzewia, Płaczących Wierzb jak również wykopano kanały i umocniono brzegi. Niestety zniszczono przy tym pierwotną roślinność sadząc inną, obcą w tym środowisku
W latach 1954-55 przeprowadzono planową restytucję Niebieskich Źródeł a w 1957 saperzy Wojska Polskiego umocnili groblę oddzielającą koryto Pilicy od zbiornika źródeł, chroniąc w ten sposób wywierzyska przed powodzią.
Niebieski Źródła plan sytuacyjny.
foto. I. Jóźwik
ŹRÓDŁO: Opracowano na postawie przewodnika "Tomaszów Spała Inowłódz" M.J. Szymańscy
Spala.info.pl - Serwis turystyczno informacyjny Spały i okolic
Zobacz projekty przebudowy Spały
)
