Spala.info.pl - Serwis turystyczno informacyjny Spały i okolic
Spalski Park Krajobrazowy - wybierz podstronę
Kaczki na Pilicy.
foto. I. Jóźwik.
KONCEPCJA SPALSKIEGO PARKU KRAJOBRAZOWEGO.
Urodę krajobrazu doliny Pilicy pomiędzy Tomaszowem Maz., a Nowym Miastem dostrzeżono i doceniono już w 2 połowie XIX w. Dowodem tego jest utworzenie w Spale carskiej rezydencji myśliwskiej w 1890 r., zakładu przyrodniczego dr Bielińskiego w Nowym Mieście, który był czynny w latach 1873-1914, wreszcie powstanie najpierwszych w okolicy Łodzi prawdziwych letnisk w Inowłodzu, a potem w Teofilowie (Krzemiński red. 1972, Olaczek, Kurzac 1986).
Po drugiej wojnie światowej lokalizowano chętnie w tym rejonie ośrodki wypoczynkowe zakładów przemysłowych Łodzi, Tomaszowa, Piotrkowa, Radomia, a nawet Warszawy. Moda na letniska-dacze spowodowała z początkiem lat 70-tych ich lokalizację w najatrakcyjniejszych krajobrazowo miejscach (w tym w strefach stokowych terasy nadzalewowej). Intensywnie rozwijające się budownictwo letniskowe często pozostawało w sprzeczności z planami zagospodarowania gminy i zajmowało kolejno prywatne grunty orne i leśne. Groziło to nieodwracalnymi zniszczeniami wartości krajobrazowych i degradacją środowiska przyrodniczego.
Gać w Spale.
foto. I. Jóźwik.
Utworzenie parku krajobrazowego miało zapobiec dalszym nieprawidłowościom i pomóc w racjonalnym gospodarowaniu gruntami i środowiskiem. Dolina Pilicy od Spały do Nowego Miasta i lasy spalskie znalazły miejsce w pierwszej koncepcji ochrony krajobrazu Polski Środkowej, opracowanej przez Wojewódzki Komitet Ochrony Przyrody w Łodzi w 1965 r. (Olaczek 1971). Liczne badania z zakresu geografii, geologii, fauny i flory wykazały , że obszar ten w pełni zasługuje na to, by objąć go tą formą ochrony. Obszerne studium wartości przyrodniczych dorzecza Pilicy zalicza obszar poniżej Tomaszowa Maz. do IV strefy ochrony dorzecza dolnego biegu Pilicy (Drzał i Kleczkowski 1978 r.). Po raz pierwszy idea utworzenia tu parku krajobrazowego została wypowiedziana w pracy Jagusiewicza (1979, mapka na str.67). Na mapce w bardzo małej skali wskazany jest obszar lasów spalskich jako jeden z pięciu proponowanych parków krajobrazowych w Polsce Środkowej. Bardziej konkretnie zarysował projekt Pilickiego Parku Krajobrazowego Kurowski (1979, 1981) obejmując nim obszar obecnych parków Sulejowskiego i Spalskiego. Uszczegółowienie tej koncepcji nastąpiło w toku studiów nad Ekologicznym Systemem Obszarów Chronionych Polski Środkowej (Olaczek 1985, 1986). W 1986 roku powstała wstępna dokumentacja przyrodnicza do projektu Inowłodzkiego Parku Krajobrazowego (Olaczek, Kurzac).
Pilica.
foto. I. Jóźwik.
Dwa lata później opracowano dokumentację projektową umożliwiającą utworzenie Spalsko-Inowłodzkiego Parku Krajobrazowego (Ojrzyńska i in. 1988). W roku 1995 projekt został pozytywnie zaopiniowany przez wszystkie organy samorządowe, na terenie których Park jest położony. Jedynie trzy Rady Gmin do swoich pozytywnych opinii wniosły zastrzeżenia do przedstawionego projektu, a mianowicie:
* Rady Gmin Poświętne i Rzeczyca wnioskowały o zmianę nazwy Parku ze Spalsko- Inowłodzkiego na Spalski Park Krajobrazowy;
* Rada Gminy w Inowłodzu zaproponowała:
- wyłączenie z Parku i włączenie do wewnętrznej strefy ochronnej zbocza wysoczyzny położonej na wschód od miejscowości Liciążna,
- wyłączenie z zewnętrznej strefy ochronnej Parku i włączenie do Parku terenu Centralnego Ośrodka Sportu w Spale.
Wszystkie powyższe uwagi zostały uwzględnione.
Równoczesnie projektu Spalskiego Parku Krajobrazowego został pozytywnie zaopiniowany przez:
* Sejmik Samorządowy w Piotrkowie Trybunalskim,
* Wojewódzką Komisję Ochrony Przyrody,
* Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Łodzi.
Okazały dąb.
foto. I. Jóźwik.
W dniu 5 października 1995 r. Wojewoda Piotrkowski wydał rozporządzenie w sprawie utworzenia Spalskiego Parku Krajobrazowego.
Spalski Park Krajobrazowy charakteryzuje się następującymi cechami:
* wyjątkową urodą krajobrazu doliny Pilicy,
* dużą lesistością z naturalnymi lasami spalskimi,
* występowaniem 5 rezerwatów przyrody i 1 projektowanego oraz 249 pomnikami przyrody,
* bogatą fauną i florą z licznymi stanowiskami zbiorowisk roślinnych pochodzenia naturalnego,
* obecnością cennych zabytków kultury świeckiej i sakralnej oraz miejsc pamięci narodowej,
* uznanymi na przestrzeni XIX i XX wieku walorami rekreacyjnymi potwierdzonymi tradycją wypoczynku w rejonie Spały i Inowłodza,
* wodochronną rolą dorzecza Pilicy.
Park ten wspólnie z parkami Przedborskim (1988) i Sulejowskim (1994) jest ogniwem chroniącym dorzecze Pilicy. Parki te stanowią zespół chroniący unikalne fragmenty puszczańskiej przyrody, a w tym wodę pitną głównie dla milionowej aglomeracji łódzkiej. Utworzenie trzeciego nadpilickiego parku (Spalskiego PK) pozwoliło na objęcie 7% powierzchni województwa granicami parków krajobrazowych, a w granicach parków i ich otulin znalazło się łącznie 20% powierzchni województwa.
(Ireneusz Burzyński)
ŹRÓDŁO: Materiały udostępnione przez Spalski Park Krajobrazowy Spala.info.pl - Serwis turystyczno informacyjny Spały i okolic
ANDRZEJKI W SPALE SALONIK ARKADIA zaprasza 29 listopada na biesiadę andrzejkową, podczas wieczoru przewidziano wiele atrakcji. Początek o godzinie 19:00, REZERWACJE pod nr. tel. 508 511 624, www.arkadia.spala.info.pl
Zobacz projekty przebudowy Spały
)
Spalski Park Krajobrazowy - wybierz podstronę
