Rezerwat o powierzchni 139,05 ha utworzony zosta³ na podstawie Zarz±dzenia Nr 159 Ministra LiPD z dnia 5 pa¼dziernika 1968 r. (M. P. Nr 43 poz. 300) w celu zachowania ze wzglêdów naukowych i dydaktycznych nie spotykanego w lasach polskich uk³adu siedlisk wystêpuj±cych w zwi±zku z zaistnia³ym uk³adem warunków hydrologicznych oraz zwi±zanych z nimi typów lasu.
W 2001 r., na mocy Rozporz±dzenia Nr 58/2001 Wojewody £ódzkiego, rezerwat zosta³ powiêkszony i jego powierzchnia ogólna wynosi obecnie 241,19 ha. Na powierzchniê le¶n± wynosz±c± 223,60 ha sk³ada siê 223,18 ha drzewostanów i 0,42 ha powierzchni nie zalesionej (poletko ³owieckie). Powierzchnia gruntów zwi±zanych z gospodark± le¶n± (drogi le¶ne, linie oddzia³owe) wynosi 7,03 ha a powierzchnia gruntów niele¶nych (bagna) 10,56 ha. W sk³ad rezerwatu wchodz± nastêpuj±ce oddzia³y: 215Ad; 216a-o; 217; 218; 219; 220; 222a-i; 223a-i; 224a-i; 225a-p.
Rezerwat ¯±d³owice.
foto. I. Jó¼wik.
Ze wzglêdu na g³ówny przedmiot ochrony jest rezerwatem biocenotycznym i fizjocenotycznym, natomiast ze wzglêdu na typ ¶rodowisk - lasów i borów.
W rezerwacie wystêpuj± prawie wy³±cznie drzewostany jednopiêtrowe, zajmuj±c powierzchniê 220,94 ha. Pozosta³e 2,24 ha stanowi drzewostan sosnowy w klasie odnowienia. Nieco bardziej zró¿nicowana jest struktura gatunkowa. Drzewostany o trzech i wiêcej gatunkach w sk³adzie zajmuj± powierzchniê 57,69 ha, co stanowi 26% powierzchni drzewostanów. Tworz± je sosna, ¶wierk, olsza, brzoza, grab i d±b. Drzewostany dwugatunkowe, z brzoz±, olsz±, dêbem, bukiem, ¶wierkiem, modrzewiem i sosn± zajmuj± powierzchniê 74,26 ha (33%) a jednogatunkowe (sosnowe i olszowe) 91,23 ha (41%). G³ównymi gatunkami s± sosna i olsza, które jako gatunki panuj±ce wystêpuj± na powierzchni odpowiednio 139,90 ha (prawie 63% powierzchni drzewostanów) i 82,08 (prawie 37% powierzchni drzewostanów). Pozosta³e 1,20 ha zajmuj± drzewostany z panuj±c± brzoz±. Przeciêtny wiek drzewostanów wynosi 87 lat.
Rezerwat ¯±d³owice.
foto. I. Jó¼wik.
M³ode pokolenie lasu jest nieliczne, bowiem podrosty, naloty i odnowienia pod os³on± zajmuj± ³±cznie powierzchniê 3,13ha (powierzchnia zredukowana). Dobrze natomiast wykszta³cona jest warstwa podszytu (91,08 ha powierzchni zredukowanej), któr± tworz± takie gatunki, jak: kruszyna, ¶wierk, jarzêbina, leszczyna, kalina, tarnina, brzoza, olsza, grab i czeremcha.
Rezerwat „¯±d³owice” charakteryzuje siê bardzo urozmaicon± rze¼b± terenu. Bardzo liczne, po³o¿one na przemian obok siebie wzniesienia i dolinki, tworz± jedyne w kraju pasowe uk³ady siedlisk, pokryte ca³kowicie odmiennymi zbiorowiskami le¶nymi. Na wzniesieniach wystêpuj± siedliska boru mieszanego ¶wie¿ego (20,07 ha) i lasu mieszanego ¶wie¿ego (28,73 ha), w stanie zbli¿onym do naturalnego i w dwóch wariantach wilgotno¶ciowych: ¶wie¿ym i silnie ¶wie¿ym. W obni¿eniach terenu wystêpuj± naturalne siedliska boru mieszanego wilgotnego (73,58 ha), lasu mieszanego wilgotnego (21,63 ha), lasu wilgotnego (0,90 ha) i olsu (78,69 ha), w wariantach uwilgotnienia od umiarkowanie wilgotnego do bardzo mokrego.
Rezerwat ¯±d³owice.
foto. I. Jó¼wik.
£±cznie siedliska ¶wie¿e zajmuj± powierzchniê 48,80 ha, co stanowi 22% powierzchni le¶nej, natomiast siedliska wilgotne i mokre wystêpuj± na powierzchni 174,80 ha (78% powierzchni le¶nej).
Na podstawie pracy J. Mowszowicza, R. Olaczka, R. Sowê i M. Urbanek z 1969 r. „Zespo³y ro¶linne uroczyska ¯±d³owice”, na terenie rezerwatu wyró¿niono trzy w pe³ni ukszta³towane zespo³y le¶ne:
- zespó³ turzycy zaostrzonej Caricetum gracilis, zajmuj±cy fragmenty ni¿ej po³o¿one, zalane d³ugi czas przez wodê,
- zespó³ olszyny typowej Alnetum glutinosae,
- bór sosnowy Pineto-Vaccinetum, wystêpuj±cy na terenach najwy¿ej po³o¿onych.
Na obszarach przej¶ciowych pomiêdzy przedstawionymi zespo³ami wytworzy³y siê zbiorowiska po¶rednie. Wy¿ej po³o¿one fragmenty zespo³u Caricetum gracilis przechodz± w bardziej oligotroficzne zbiorowisko ze zwi±zku torfowisk niskich Caricion canescentis-fuscae, natomiast ni¿ej po³o¿one obszary boru mieszanego nabieraj± charakteru gr±dowego.
Rezerwat ¯±d³owice.
foto. I. Jó¼wik.
Runo boru sosnowego nie jest zbyt zró¿nicowane. Dominuj± w nim borówki: czernica Vaccinium myrtillus i brusznica Vaccinium Vitis-idaea oraz p³aty rokieta pospolitego Pleurosium Schreberi. Pozosta³ymi charakterystycznymi gatunkami runa s±: pomocnik baldaszkowaty Chimaphila umbellata, pszeniec zwyczajny Melampyrum pratense, gruszyczka jednostronna Pirola secunda, gruszyczka jednokwiatowa Pirola uniflora, siódmaczek le¶ny Trientalis europaea, orlica pospolita Pteridium aquilinum oraz mchy: gajnik l¶ni±cy Hylocomnium splendens i modrzaczek siny Leucobrium glaucum. W bardzo bogatym runie siedlisk wilgotnych na uwagê zas³uguj±: kosaciec ¿ó³ty Iris pseudacorus, przytulia b³otna Galium palustre, sidmiopalecznik b³otny Comarum palustre, manna jadalna Gliceria fluitans, bobrek trójlistkowy Menyanthes trifoliata, czermieñ b³otna Calla palustris, narecznica b³otna Dryopteris thelypteris i wiele innych. Zbocza kêp olszowych i obrze¿ dolinek porastaj± liczne mszaki z rodzaju mnium oraz turzyce.
W urozmaiconym terenie rezerwatu, odpowiednie warunki bytowania znalaz³ bocian czarny Ciconia nigra, którego gniazdo znajduje siê na dêbie, w oddziale 219. Obecno¶æ ptaków stwierdzono ostatnio w roku 1997, jednak nie przyst±pi³y one do lêgów. Na podstawie Zarz±dzenia Nr 13/98 Wojewody Piotrkowskiego z dnia 10 lutego 1998 r., wokó³ gniazda wyznaczono 200 metrow± strefê ochrony ¶cis³ej i 500 metrow± strefê ochrony czê¶ciowej. Rezerwat „¯±d³owice” nie posiada aktualnego planu ochrony. Wobec powy¿szego konieczne jest sporz±dzenie nowego planu ochrony.
ANDRZEJKI W SPALE SALONIK ARKADIA zaprasza 29 listopada na biesiadê andrzejkow±, podczas wieczoru przewidziano wiele atrakcji. Pocz±tek o godzinie 19:00, REZERWACJE pod nr. tel. 508 511 624, www.arkadia.spala.info.pl
Zobacz projekty przebudowy Spa³y
)
