HISTORIA
Obronny zamek w Inowłodzu był jedną z blisko pięćdziesięciu murowanych warowni, zbudowanych za życia i panowania Kazimierza Wielkiego. Budowę zamku rozpoczęto między 1352 a 1370 rokiem. Zamek pozostał w rękach królewskich do czasu wojen szwedzkich.
Za panowania króla Ludwika Węgierskiego (czwarta ćwierć XIV w.), w Polsce rozpowszechnił się zwyczaj zapisywania odpowiednich sum na dobrach królewskich tytułem wynagrodzenia za zasługi lub poręczenie długów. Pomiędzy 1387 a 1390 zamek w Inowłodzu, jako zastaw pożyczonych pieniędzy, przeszedł w ręce braci Niemirów (Niemierza), Jana i Abrahama herbu Nałęcz z Nowego Dworu pod Warszawą. W styczniu 1393 roku król Władysław Jagiełło wykupił zamek i na przełomie XIV i XV wieku z jego inicjatywy dokonano pierwszej przebudowy zamku tj. zwiększono jego powierzchnię użytkową oraz mieszkalną.
Rycina przedstawiająca zamek.
foto. I. Jóźwik.
O tym, że monarcha przywiązywał dużą wagę do modernizacji zamku świadczyć mogą jego częste w nim wizyty. W czasie swego 48-letniego panowania Król gościł w Inowłodzu conajmniej sześć razy, tj. w 1393, 1394, 1404, 1406, 1407 i 1409.
Nie wiadomo dokładnie, jakie wydarzenie miało decydujący wpływ na ostateczny upadek warowni, choć powszechnie uważa się, że podminowali ją i wysadzili w powietrze wycofujący się w 1657 żołnierze szwedzcy.
Po tych wydarzeniach zamek opustoszał i bardzo szybko popadł w ruinę. Nikt nie podjął się skutecznej próby ratowania budowli. Przez następne 200 lat systematycznie pogarszał się, a traktowanie murów jako kamieniołomu w drugiej połowie XIX wieku spowodowało, że ich pozostałości przestały być widoczne na powierzchni gruntu.
W 1880 roku łódzki fabrykant Antoni Urbanowski wywiózł ponad 600 stusów kamienia z zamku w celu realizacji jakiejś bliżej nieokreślonej inwestycji nad rzeką Pilicą.
Ruiny zamku.
foto. I. Jóźwik.
W 1896 na skutek interwencji aptekarza Wyrzykowskiego rozbiórkę oficjalnie wstrzymano, co nie przeszkodziło miejscowej ludności kontynuować ją nieoficjalnie. Robiono to tak skutecznie, że w połowie XX wieku, kiedy to przeprowadzono pierwsze badania na jego miejscu był tylko pagórek pokryty darnią.
BADANIA NA ZAMKU
Szczątkowy stan zachowania reliktów zamku, spowodował, że bliższe poznanie jego wyglądu było możliwe tylko w wyniku przeprowadzenia prac wykopaliskowych. Badania archeologiczne na tym obiekcie podejmowane były wielokrotnie. Pierwszym profesjonalnym badaczem był Witold Kierzkowski. Dla tworzonego przez niego "Inwentarza zabytków sztuki powiatu rawsko - mazowieckiego" w 1937 r. przeprowadzono wstepne poszukiwania na zamku.
Ruiny zamku.
foto. I. Jóźwik.
Po zakończeniu II wojny światowej, w r. 1949 z inicjatywy B. Guerquina, wybitnego znawcy architektury militarnej, rozpoczęto kolejne poszukiwania archeologiczne. Realizowali je studenci historii sztuki, w ramach letniego obozu. W trakcie dwumiesięcznych działań stwierdzono, np. że zamek powstał na tzw. surowym korzeniu. Zadokumentowany został również przebieg fosy, której krawędzie były pierwotnie oszalowane drewnem.
Kolejne, tym razem dłuższe badania zamku, realizowane były w latach 1973 - 1975, pod kierunkiem W. Peli. W ramach tych prac dokonano pełnej inwentaryzacji ruin, odwzorowanych na precyzynym planie sytuacyjno-wysokościowym.
Ruiny zamku.
foto. I. Jóźwik.
Kolejny etap prac stanowią badania Jerzego Augustyniaka rozpoczęte w r. 1977., a zakończone w 1985. Ich celem, prócz poznania dziejów zamku, miało być zabezpieczenie reliktów budowlanych w formie trwałej ruiny, udostępnionej do zwiedzania. Wnętrze zamku pod nadzorem archeologa zostało ręcznie odgruzowane. Na zewnątrz murów cały ich obwód splantowano za pomocą ciężkiego sprzętu mechanicznego. W trakcie prac pozyskano 38 845 zabytków, w tym 22 177 fragmentów przedmiotów naczyń ceramicznych, 14 200 kafli piecowych, 1389 fragmentów przedmiotów metalowych, 870 kości zwierzęcych, 99 ułamków szkła okiennego, 25 fragmentów kamiennych ościeży i innych detali architektonicznych. Na podstawie zebranego materiału w 1992 r. została wydana materiałowa monografia badanego obiektu autorstwa J. Augustyniaka "Zamek w Inowłodzu".
ANDRZEJKI W SPALE SALONIK ARKADIA zaprasza 29 listopada na biesiadę andrzejkową, podczas wieczoru przewidziano wiele atrakcji. Początek o godzinie 19:00, REZERWACJE pod nr. tel. 508 511 624, www.arkadia.spala.info.pl
Zobacz projekty przebudowy Spały
)
